BASE Advocaten - The Litigation Firm

Tekst en uitleg: is Haviltex te verbieden?

Blogs 12 April 2018
Een eerder blog over uitlegkwesties bij commerciële contracten (en brieven over zulke contracten) begon met de constatering dat de Haviltex-maatstaf altijd leidend is. Volgens het hof Den Bosch ligt dat bij contracten tussen – in ieder geval – particulieren anders. In een vorige maand gewezen arrest (ECLI:NL:GHSHE:2018:879) liet het hof zich door contractspartijen opleggen uitsluitend van de letterlijke tekst van het contract uit te gaan. Dat roept de nodige vragen op.

Hoe duidelijk de bewoordingen van een contract bij het aangaan ervan ook lijken te zijn, en hoe zorgvuldig die bewoordingen ook zijn gekozen, toch krijgen partijen vaak woorden over de woorden in contracten. Vervolgens komt het, normaal gesproken, aan op de partijbedoelingen: de zin die partijen over en weer redelijkerwijs aan de bepalingen van het betreffende contract mochten toekennen (de Haviltex-maatstaf).

Die riedel is voer voor advocaten, moeten de gewezen echtgenoten die centraal staan in voornoemd arrest hebben gedacht. Daarin hebben ze niet helemaal ongelijk. De Haviltex-maatstaf maakt dat partijen (en hun advocaten) alle omstandigheden van het geval mogen aangrijpen om de juistheid van hun uitleg van het contract te bepleiten. In een poging dat uit te sluiten nemen de gewezen echtgenoten het volgende op in de vaststellingsovereenkomst over de partneralimentatie:

Alle geschillen (…) worden in eerste aanleg uitsluitend beslecht door de rechtbank te Maastricht (…), waarbij de letterlijke tekst van deze overeenkomst, in afwijking van het Haviltex-criterium, prevaleert boven eventuele partijbedoelingen zodat de competente bepalingen zoals opgenomen in de onderhavige overeenkomst uitsluitend grammaticaal dient uit te leggen en toe te passen.’’

Vervolgens belanden partijen bij de rechter over – kort gezegd – de vraag of de man naast een vast geldbedrag ook de daarover verschuldigde inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen aan de vrouw heeft moeten betalen. De man meent van niet, de vrouw meent van wel. Ze zijn het erover eens dat naar de letterlijke tekst van het contract moet worden gekeken, maar niet tot welke uitkomst dat leidt. Kennelijk is de letterlijke tekst van het contract niet per se eenduidig.

De kantonrechter stelt, aan de hand van een grammaticale uitleg, de vrouw in het gelijk. Het hof doet hetzelfde. Interessant is hoe het Hof tot zijn oordeel komt:

Tussen partijen is niet in geschil dat uitsluitend een grammaticale uitleg van de bepalingen van de vaststellingsovereenkomst kan worden toegepast. (…) Het hof zal dienovereenkomstig uitgaan van de letterlijke tekst van de overeenkomst. (…) De grammaticale uitleg van de overeenkomst leidt er alles bij elkaar toe dat de man gehouden is de partneralimentatie als nettobedrag aan de vrouw te doen toekomen, zodat de daarover verschuldigde inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen voor zijn rekening komen.

De vraag is of het hof hiermee ofwel bedoeld heeft dat het partijen principieel vrijstaat om toepassing van de Haviltex-maatstaf te verbieden, ofwel dat de grammaticale uitleg van het contract juist de uitkomst is van toepassing van de Haviltex-maatstaf (lees: kennelijk hebben partijen die uitleg beoogd). Dat maakt een verschil. In het eerste geval zou toepassing van de Haviltex-maatstaf daadwerkelijk contractueel zijn uit te sluiten, in het tweede geval zou ook bij een contract met een Haviltex-verbod ruimte blijven bestaan voor de invloed van andere omstandigheden dan alleen de tekst van het contract.

Het arrest van het hof biedt geen helder uitsluitsel. De vrouw haalt namelijk – typisch toepassing van de Haviltex-maatstaf – een andere omstandigheid dan de tekst van het contract aan. Ze stelt dat de man tot op heden altijd ook al inkomstenbelasting en verzekeringspremies betaalde, waaruit zou volgen dat haar uitleg van het contract de juiste is. Het hof laat in het midden of nu wel of niet ruimte bestaat voor de invloed van dit ‘Haviltex-argument’:

Dat laat onverlet dat [de man] de bedragen heeft betaald en dat het voor de hand gelegen zou hebben dat hij zich vanaf het begin had beperkt tot alleen de inkomstenbelasting, wanneer dit in zijn visie uit de formulering van de vaststellingsovereenkomst zou voortvloeien. Een en ander doet intussen niet af aan hetgeen hiervoor over de uitleg van de overeenkomst is overwogen.”

Dát het hof het argument toch inhoudelijk bespreekt, lijkt erop te duiden dat ondanks een Haviltex-verbod wel degelijk altijd de omstandigheden van het geval een rol kunnen spelen. Voor de meeste juristen zal dat gevoelsmatig juist zijn, de uitleg van contracten is al decennialang verankerd aan de Haviltex-maatstaf, maar een meer juridisch uitgewerkt oordeel over hoe om te gaan met een Haviltex-verbod zou welkom zijn. In dat opzicht is het te hopen dat dit arrest wordt voorgelegd aan de Hoge Raad.

BASE is gespecialiseerd in kwesties over de uitleg van (commerciële) contracten. Neem voor meer informatie contact op met Max Luiten of een van de andere advocaten van de sectie Corporate & Commercial Litigation.

More information

Return

The Litigation firm

Solving your problem, so that you can continue with your business. That is what it is all about. It is our profession and our passion to make a business dispute or employment dispute manageable and to solve it. Sometimes we are able to do this by staying invisible by casebuilding the best file possible for and together with you behind the scenes. Being diplomatic where possible and aggressive where needed. And sometimes, full-on litigating is unavoidable. Because limits have been reached, because the other party remains unwilling to come to a constructive amicable solution, or because it may be important for your market reputation to draw a line.

Tailor-made service is key in the handling of each case. Because we are doing it together, lawyer and client. We invest in the mutual cooperation and we look in depth at your company and your market. BASE makes clear choices out of strength, because we only want to do what we are really good at and because you are simply counting on added-value. Therefor our practice focuses on Corporate & Commercial Litigation and Employment law.

Expertise

Corporate & Commercial Litigation

At BASE Advocaten we practice the litigation- and dispute resolution practice at the highest level. We advise and assist domestic- and foreign clients in their vital business disputes. Disputes within the company, directors’ liability, shareholders disputes, disputes concerning commercial contracts, acting against (or for) financial institutions about duty of care-disputes and professional liability disputes. These are just some examples. Click below for further information.

Read more

Employment law

BASE Advocaten provides topspecialists in Employment law. We act on behalf of employers (both domestic and foreign), individual directors/employees, and works councils. On a daily basis we advise and litigate on matters regarding (for example) the termination of employment, reorganizations, employment terms and conditions, disciplinary measures, employee participation and employer’s liability. Click below for further information.

Read more
Partner of
logo Erasmus
Friend of
logo Sophia Kinderziekenhuis
Actual detail - BASE Advocaten
I've read it
We use cookies to improve your experience on our website, for statistical purposes, and to give you access to our social media.
By using this website or by clicking 'agree', you agree to our use of cookies.