BASE Advocaten - The Litigation Firm

De waarheidsplicht in civiele procedures doet ertoe

Blogs 17 August 2021
De waarheid verzwijgen is goud begraven. Die uitdrukking kan ook opgaan in civiele procedures, zo toont een recente uitspraak van de Hoge Raad die aanleiding geeft voor een korte beschouwing over de waarheids- en volledigheidsplicht in het burgerlijk procesrecht.

De waarheidsplicht
Partijen in een civiele procedure moeten de voor de beslissing van belang zijnde feiten volledig en naar waarheid aanvoeren bij de rechter. Zo luidt de hoofdregel van artikel 21 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv). Artikel 21 Rv beoogt, aldus de wetgever, de ‘bewuste leugen’ uit te bannen. Uit schending van de waarheidsplicht kan de rechter ‘de gevolgtrekking maken die hij geraden acht’. Met die norm heeft de rechter de ruimte om, afhankelijk van de aard en de ernst van de schending en de overige omstandigheden van het geval, een passende straf uit te delen. ‘Straffen’ variëren in de praktijk en zijn lang niet altijd meteen fataal. Maar schending van de waarheidsplicht kan wel fatale gevolgen hebben, zoals in de zaak die het arrest van de Hoge Raad van 16 juli 2021 inleidde (ECLI:NL:HR:2021:1144).

De zaak
Wat was er aan de hand? Eisers zijn eigenaren van een bedrijfsloods die via bemiddeling van een assurantietussenpersoon, gedaagde, aanvankelijk bij ASR tegen brand is verzekerd. Tot eisers weigeren door ASR noodzakelijk geachte preventiemaatregelen uit te voeren en ASR de verzekeringsovereenkomst opzegt. Vervolgens sluiten eisers, opnieuw op advies en met bemiddeling van de tussenpersoon, een brandverzekering bij Aegon. Op het aanvraagformulier van Aegon ontkennen zij desgevraagd dat ze ooit te maken hebben gehad met opzegging van een verzekering. Dan ontdekt de politie een hennepkwekerij in het pand. De loods wordt ontmanteld, een van de eisers als verdachte aangehouden. Even later brandt de loods volledig af, waarop eisers een claim indienen bij Aegon voor de brandschade. Aegon keert niet uit wegens schending van de mededelingsplicht. Eisers richten hun pijlen op de assurantietussenpersoon, die zijn zorgplicht zou hebben geschonden. Want, zo bepleiten eisers, hij adviseerde de brandverzekering bij Aegon terwijl hij wist dat Aegon zonder uitvoering van preventiemaatregelen geen dekking zou bieden, hij wist van de opzegging door ASR maar meldde dat niet op het aanvraagformulier van Aegon én hij verzuimde eisers te wijzen op de gevolgen van de hennepkwekerij voor de verzekering en hen te adviseren hiervan bij Aegon melding te maken.

Oordeel rechtbank
De rechtbank neemt aanvankelijk de zorgplichtschending aan. Als eisers daarna ook nog slagen in het bewijs dat zij, onder bekendmaking van de opzegging door ASR en de aanwezigheid van de hennepkwekerij, bij een andere verzekeraar wel dekking hadden kunnen krijgen, liggen zij op koers voor toewijzing van hun vorderingen. Tot blijkt dat een van de eisers, die steeds verklaard had niet bekend te zijn geweest met de aanwezigheid van de hennepkwekerij, de kwekerij nota bene zelf heeft opgericht en voor de teelt van hennep illegaal stroom heeft afgetapt. Nogal relevant, want had de assurantietussenpersoon dat geweten, zou hij – naar eigen zeggen – in het geheel afgezien hebben van de bemiddelingsopdracht. De rechtbank rekent eisers hun verzwijging zwaar aan en wijst de vorderingen alsnog af op grond van artikel 21 Rv.

Hof en Hoge Raad
Was dat niet een (te) zware sanctie? Nee, vond het gerechtshof in hoger beroep, want een lichtere sanctie zou ‘door procespartijen als een vrijbrief zou kunnen worden ervaren om te pogen door middel van onwaarheden de wederpartij en de rechter op het verkeerde been te zetten, in de hoop er met een lichte sanctie vanaf te komen als de onwaarheden onverhoopt aan het licht zouden komen.’ En daar is de Hoge Raad is het mee eens. Belangrijkste les: de waarheidsplicht van artikel 21 Rv is niet iets symbolisch en het bewust verzwijgen van relevante feiten kan daadwerkelijke fataal zijn voor een vordering of verweer.

Vragen? Neem contact op met Michiel de Vlieger of een van de andere advocaten van de sectie Corporate & Commercial Litigation.

More information

Return

The Litigation firm

Solving your problem, so that you can continue with your business. That is what it is all about. It is our profession and our passion to make a business dispute or employment dispute manageable and to solve it. Sometimes we are able to do this by staying invisible by casebuilding the best file possible for and together with you behind the scenes. Being diplomatic where possible and aggressive where needed. And sometimes, full-on litigating is unavoidable. Because limits have been reached, because the other party remains unwilling to come to a constructive amicable solution, or because it may be important for your market reputation to draw a line.

Tailor-made service is key in the handling of each case. Because we are doing it together, lawyer and client. We invest in the mutual cooperation and we look in depth at your company and your market. BASE makes clear choices out of strength, because we only want to do what we are really good at and because you are simply counting on added-value. Therefor our practice focuses on Corporate & Commercial Litigation and Employment law.

Expertise

Corporate & Commercial Litigation

At BASE Advocaten we practice the litigation- and dispute resolution practice at the highest level. We advise and assist domestic- and foreign clients in their vital business disputes. Disputes within the company, directors’ liability, shareholders disputes, disputes concerning commercial contracts, acting against (or for) financial institutions about duty of care-disputes and professional liability disputes. These are just some examples. Click below for further information.

Read more

Employment law

BASE Advocaten provides topspecialists in Employment law. We act on behalf of employers (both domestic and foreign), individual directors/employees, and works councils. On a daily basis we advise and litigate on matters regarding (for example) the termination of employment, reorganizations, employment terms and conditions, disciplinary measures, employee participation and employer’s liability. Click below for further information.

Read more
Partner of
logo Erasmus
Friend of
logo Sophia Kinderziekenhuis
Actual detail - BASE Advocaten
We use cookies to improve your experience on our website, for statistical purposes, and to give you access to our social media.
By using this website or by clicking 'agree', you agree to our use of cookies.
Accept cookies Reject cookies