BASE Advocaten - The Litigation Firm

"Spaanse villa's"; bestuurdersaansprakelijkheid of eigen onrechtmatige daad?

Blogs 23 August 2013

Er gaat veel aandacht uit naar aansprakelijkheid van bestuurders van vennootschappen. Uitgangspunt is dat primair de vennootschap aansprakelijk is voor door derden geleden schade. Onder omstandigheden kan een bestuurder ook persoonlijk aansprakelijk zijn, de zogeheten 'externe aansprakelijkheid'.

HR 23 november 2012

Inleiding - uitgangspunt
Er gaat veel aandacht uit naar aansprakelijkheid van bestuurders van vennootschappen. Uitgangspunt is dat primair de vennootschap aansprakelijk is voor door derden geleden schade. Onder omstandigheden kan een bestuurder ook persoonlijk aansprakelijk zijn, de zogeheten ‘externe aansprakelijkheid’. Deze wordt gebaseerd op onrechtmatige daad (art. 6:162 BW) waarbij geldt dat de bestuurder een persoonlijk voldoende ernstig verwijt in de uitoefening van zijn bestuurstaak moet kunnen worden gemaakt (art. 2:9 BW).

Hoge Raad 23 november 2012
In zijn arrest van 23 november 2012 oordeelde de Hoge Raad dat de bestuurder van een vennootschap in de onderhavige casus persoonlijk aansprakelijk kon worden gehouden op grond van onrechtmatige daad zonder dat hem een ernstig verwijt hoefde te worden gemaakt.

Achtergrond - juridisch
Er bestaan verschillende situaties waarin externe aansprakelijkheid van bestuurders aan de orde kan zijn. Ten eerste bestaan de zogeheten “niet-nakomingsituaties”. Situaties waarin de vennootschap haar verplichtingen niet nakomt. In die situaties geldt dat handelen van een bestuurder primair aan de vennootschap is toe te rekenen. Er kan pas sprake kan zijn van bestuurdersaansprakelijkheid indien de bestuurder een persoonlijk voldoende ernstig verwijt valt te maken.

Ten tweede, de zogeheten “onrechtmatige daadsituaties”, situaties waarin de aansprakelijkheid van bestuurders (of andere functionarissen) aan de orde is naast een onrechtmatige daad van de vennootschap. In deze situaties is een onderscheid te maken tussen primair en secundair daderschap. Er zijn situaties waarin de bestuurder een ernstig verwijt kan worden gemaakt vanwege de rol die hij als bestuurder heeft gespeeld bij een normschending van de vennootschap (secundair daderschap). Maar er zijn ook situaties waarin de bestuurder een tot hemzelf gerichte norm heeft geschonden (primair daderschap). In deze laatste situatie behoeft de bestuurder geen persoonlijk ernstig verwijt gemaakt te worden. [1]

Casus
Kopers van een villa in Spanje zijn bij de totstandkoming van een koopovereenkomst bijgestaan door een vennootschap en haar bestuurder. De vennootschap en haar bestuurder presenteerden zich als deskundig bemiddelaars voor de koop van onroerend goed in Spanje. De bestuurder was zeer nauw betrokken bij de totstandkoming van de koopovereenkomst. De bestuurder heeft kopers onder meer voorzien van financieel advies en hen begeleid bij een bezichtiging in Spanje. Ten tijde van de bezichtiging in Spanje was de bestuurder op de hoogte van het feit dat (i) er geen bouwvergunning voor de bezochte villa was verstrekt en (ii) de betreffende Spaanse gemeente een afbraakplicht voor illegaal gebouwde villa’s had afgekondigd. Bestuurder heeft dat de (potentiële) kopers niet medegedeeld en de koopovereenkomst is tot stand gekomen. Nadat kopers hadden vernomen dat de villa is afgebroken wegens het ontbreken van de benodigde bouwvergunning hebben zij de bestuurder en zijn vennootschap aansprakelijk gehouden voor geleden schade.

Oordeel
Het hof komt tot het oordeel dat de bestuurder persoonlijk aansprakelijk is op grond van het hierboven uitgelegde ‘secundair daderschap’. Het hof oordeelt daartoe als volgt;

Gezien de mate van betrokkenheid bij de totstandkoming van de koopovereenkomst en de gepresenteerde hoedanigheid als deskundig bemiddelaar was de bestuurder “zozeer professioneel betrokken bij totstandkoming van de koopovereenkomst dat hij zich, op grond van hetgeen krachtens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, de belangen van kopers dienden aan te trekken door zich goed op de hoogte te stellen van de onmogelijkheid tot het realiseren van de woningbouw ter plaatse en het al dan niet kunnen verkrijgen van een bouwvergunning en het juist en volledig informeren c.q. waarschuwen van kopers.”

Het hof heeft geoordeeld dat de bestuurder dit heeft nagelaten en dat de bestuurder om die reden op grond van onrechtmatige daad persoonlijk aansprakelijk is jegens kopers. Het hof is daarnaast van oordeel dat de onrechtmatige gedragingen zozeer zijn toe te rekenen aan de hoedanigheid van vertegenwoordiger van de vennootschap dat de onrechtmatige gedragingen ook aan de vennootschap zijn toe te rekenen.

De hoge raad verenigt zich met het oordeel van het hof. De hoge raad oordeelt als volgt; “de bestuurder is aansprakelijk geoordeeld op de grond dat hij in strijd heeft gehandeld met een persoonlijk op hem rustende zorgvuldigheidsverplichting jegens koper, en niet op de grond dat hem als bestuurder het verwijt wordt gemaakt dat door zijn onbehoorlijke taakuitoefening de vennootschap in strijd heeft gehandeld met een op haar rustende zorgvuldigheidsverplichting jegens kopers.”

Conclusie
Een verschuiving in de beperkte gronden voor externe bestuurdersaansprakelijkheid? Nee, zo ver reikt dit arrest niet, maar het betreft wel een (nadere) uitleg van de verschijningsvormen van externe aansprakelijkheid en de daarbij horende criteria. Het is wel een wake up call voor bestuurders die meenden dat hen te allen tijde een “persoonlijk ernstig verwijt” diende te worden gemaakt voordat zij jegens derden aansprakelijk kunnen zijn.



[1] HR 23 november 2012, conclusie A-G mr. Timmerman.

More information

Return

The Litigation firm

Solving your problem, so that you can continue with your business. That is what it is all about. It is our profession and our passion to make a business dispute or employment dispute manageable and to solve it. Sometimes we are able to do this by staying invisible by casebuilding the best file possible for and together with you behind the scenes. Being diplomatic where possible and aggressive where needed. And sometimes, full-on litigating is unavoidable. Because limits have been reached, because the other party remains unwilling to come to a constructive amicable solution, or because it may be important for your market reputation to draw a line.

Tailor-made service is key in the handling of each case. Because we are doing it together, lawyer and client. We invest in the mutual cooperation and we look in depth at your company and your market. BASE makes clear choices out of strength, because we only want to do what we are really good at and because you are simply counting on added-value. Therefor our practice focuses on Corporate & Commercial Litigation and Employment law.

Expertise

Corporate & Commercial Litigation

At BASE Advocaten we practice the litigation- and dispute resolution practice at the highest level. We advise and assist domestic- and foreign clients in their vital business disputes. Disputes within the company, directors’ liability, shareholders disputes, disputes concerning commercial contracts, acting against (or for) financial institutions about duty of care-disputes and professional liability disputes. These are just some examples. Click below for further information.

Read more

Employment law

BASE Advocaten provides topspecialists in Employment law. We act on behalf of employers (both domestic and foreign), individual directors/employees, and works councils. On a daily basis we advise and litigate on matters regarding (for example) the termination of employment, reorganizations, employment terms and conditions, disciplinary measures, employee participation and employer’s liability. Click below for further information.

Read more
Partner of
logo Erasmus
Friend of
logo Sophia Kinderziekenhuis
Actual detail - BASE Advocaten
We use cookies to improve your experience on our website, for statistical purposes, and to give you access to our social media.
By using this website or by clicking 'agree', you agree to our use of cookies.
Accept cookies Reject cookies