BASE Advocaten - The Litigation Firm

De Kelderluik-criteria in het aansprakelijkheidsrecht: na vijftig jaar nog steeds actueel

Blogs 29 november 2016
Een marktbezoekster struikelt over stroomkabels op de markt en spreekt vervolgens de gemeente aan voor de schade die zij daardoor heeft geleden. Het overkwam recent de gemeente Nijmegen. De Hoge Raad oordeelde echter dat de gemeente niet aansprakelijk is voor de schade van de vrouw. Bij de beoordeling van de aansprakelijkheidsvraag in deze kwestie waren de Kelderluik-criteria uit 1965 de leidraad. Een korte toelichting op de zaak en de inmiddels ruim vijftig jaar oude criteria.

Het arrest: de val van de marktbezoekster
Een dame struikelt tijdens een bezoek aan de markt over stroomkabels op de stoep en heeft letsel aan haar knieën. De stroomkabels, eigendom van de marktkraamhouders, liepen van een elektriciteitskast van de gemeente over de stoep naar de marktkraampjes. De marktbezoekster houdt de gemeente - als wegbeheerder – aansprakelijk voor haar schade. De marktbezoekster wordt door de rechtbank en het hof in het ongelijk gesteld. De Hoge Raad heeft die beslissingen bekrachtigd.

Op een wegbeheerder rust uit hoofde van de risicoaansprakelijkheid die is neergelegd in artikel 6:174 BW (aansprakelijkheid voor opstal) de plicht ervoor te zorgen dat de toestand van de weg de veiligheid van personen en zaken niet in gevaar brengt. Stroomkabels behoren echter niet tot een weg en de aanwezigheid van de stroomkabels op de weg levert daarom geen 'gebrek' van de weg op als bedoeld in artikel 6:174 BW. Bij een val door een gat in de weg, kan dat bijvoorbeeld anders zijn.

Een wegbeheerder, de gemeente dus, kan uit hoofde van zijn algemene zorgplicht ten aanzien van de veiligheid van weggebruikers toch aansprakelijk zijn voor de aanwezigheid van voorwerpen op de weg op grond van artikel 6:162 BW, het algemene 'onrechtmatige daadsartikel'. Het hof heeft de aansprakelijkheid van de gemeente vervolgens beoordeeld aan de hand van de zogenaamde Kelderluik-criteria. Dat zijn de volgende criteria:

1) Hoe waarschijnlijk kan de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid en voorzichtigheid (van anderen) worden geacht?
2) Hoe groot is de kans dat door deze niet-inachtneming ongevallen staan?
3) Hoe ernstig kunnen de gevolgen zijn?
4) Hoe bezwaarlijk zijn de te nemen veiligheidsmaatregelen?

Volgens het hof is de kans dat voetgangers struikelen over de (goed zichtbare) kabels niet groot en is de kans dat daaruit (ernstige) ongevallen ontstaan evenmin groot. Daarnaast is volgens het hof onvoldoende gebleken dat de gemeente veiligheidsmaatregelen had kunnen treffen die een ongeval als deze hadden kunnen voorkomen en is ook onvoldoende gebleken dat het risico van (ernstig) letsel zo groot was dat tot zeer vergaande veiligheidsmaatregelen als het ondergronds leggen van de stroomkabels had moeten worden overgegaan.

Kortom, de gemeente is volgens het hof niet aansprakelijk voor de schade die de marktbezoekster heeft geleden door de val over de kabels. In cassatie overweegt de Hoge Raad dat het hof door toepassing van de Kelderluik-criteria het recht juist heeft toegepast en bekrachtigt het oordeel van het hof.

Het Kelderluik-arrest
De Kelderluik-criteria stammen uit het gelijknamige "Kelderluik-arrest" van de Hoge Raad uit 1965. Aanleiding van dat arrest was een onfortuinlijk ongeluk van een bezoeker van een café die op weg naar de wc in een openstaand kelderluik viel. Een medewerker van Coca-Cola had tijdens het bevoorraden van het café het kelderluik (midden in het café) open laten staan en het gat enkel afgezet met een paar kratten. Het hof en later ook de Hoge Raad oordeelden dat de medewerker van Coca-Cola onzorgvuldig had gehandeld door het kelderluik open te laten, terwijl hij (meer) rekening had moeten houden met niet voldoende oplettende bezoekers van het café. De medewerker en daarmee Coca-Cola was aansprakelijk voor de schade van de gevallen man.

Kelderluik-criteria nog steeds van groot belang
De "Kelderluik-criteria" zijn sindsdien vaak toegepast in de lagere en hogere rechtspraak en worden tot op de dag van vandaag gebruikt als leidraad bij de beoordeling van aansprakelijkheid bij gevaarzettende situaties. Niet alleen in de zaak van de gestruikelde marktbezoekster, maar bijvoorbeeld ook in andere (letsel)schadezaken zoals het Monstertruck-ongeval in Haaksbergen, de vuurwerkramp in Enschede of in geval van werkgeversaansprakelijkheid bij werk met gevaarlijke machines. Meer dan vijftig jaar na dato lijken de Kelderluik-criteria zelfs aan terrein te winnen en spelen zij ook een rol buiten de klassieke (letselschade)zaken. Denk bijvoorbeeld aan andere aansprakelijkheidskwesties die niet zozeer draaien om de klassieke vorm van gevaarzetting, maar om de vraag of er voldoende zorg is betracht ter voorkoming van schade. Kortom, de Kelderluik-criteria zijn nog altijd meer dan actueel.

Als u meer wilt weten over dit onderwerp, neemt u dan contact op met de auteur mr. P.A.C.E. Kortmann of een van de andere advocaten van de sectie Corporate & Commercial Litigation. Meer informatie

Terug

The Litigation firm

Uw probleem oplossen, zodat u verder kunt met ondernemen. Daar gaat het om. Het is ons vak en onze passie om een zakelijk of arbeidsrechtelijk geschil beheersbaar te maken en op te lossen. Soms kan dat door als advocaat onzichtbaar te blijven en achter de schermen een zo optimaal mogelijk dossier te vormen voor en met u. Een andere keer vraagt een zaak om een aanpak voor de schermen. Diplomatiek waar het kan en agressief waar het moet. En soms is keihard procederen onvermijdelijk. Omdat de grenzen zijn bereikt, omdat een wederpartij niet bereid blijkt tot een constructieve oplossing, of omdat het voor uw reputatie in de markt van belang kan zijn om een streep te trekken.

Maatwerk staat centraal bij de behandeling van iedere zaak. Want we doen het samen, advocaat en cliënt. We investeren in de onderlinge samenwerking en verdiepen ons in uw onderneming en uw markt. BASE maakt duidelijke keuzes uit kracht, omdat we alleen willen doen waar we écht goed in zijn en omdat u altijd moet kunnen rekenen op toegevoegde waarde. Daarom richt onze praktijk zich op Corporate & Commercial Litigation en Arbeidsrecht.

Expertise

Corporate & Commercial Litigation

Bij BASE Advocaten beoefenen we de proces- en conflictmanagement praktijk op het allerhoogste niveau. Wij staan binnen- en buitenlandse cliënten bij in vitale zakelijke geschillen. Geschillen binnen de vennootschap, bestuurdersaansprakelijkheidskwesties, aandeelhouders-geschillen, geschillen over commerciële contracten, overnamegeschillen, geschillen tegen (of voor) financiële instellingen over zorgplichtkwesties en beroepsaansprakelijkheidskwesties. Het zijn slechts enkele voorbeelden. Klik hieronder voor meer informatie.

Lees meer

Arbeidsrecht

BASE Advocaten biedt topspecialisten op het gebied van het arbeidsrecht. Wij staan zowel werkgevers (nationaal en internationaal), individuele bestuurders/werknemers, als ondernemingsraden bij. In de dagelijkse praktijk adviseren en procederen wij onder meer op het gebied van ontslag, reorganisaties, arbeidsvoorwaarden, disciplinaire maatregelen, medezeggenschap en werkgeversaansprakelijkheid. Klik hieronder voor meer informatie.

Lees meer
Partner van
logo Erasmus
Vriend van
logo Sophia Kinderziekenhuis
Actueel-detail - BASE Advocaten
Akkoord
Wij gebruiken cookies om de ervaring op onze website te verbeteren, statistieken bij te houden en je toegang te geven tot onze social media.
Door gebruik te maken van deze website of door op akkoord te drukken, ga je akkoord met ons cookiebeleid.