BASE Advocaten - The Litigation Firm

Max Verstappen-zaak bevestigt: portretrecht van professionele sporters kan niet worden onderschat

Blogs 11 september 2017

Dat het uiterlijk van professionele sporters een behoorlijke commerciële waarde vertegenwoordigt, is geen nieuws. Een enkele vakantiefoto op Instragram levert Cristiano Ronaldo rustig vier ton op. Verondersteld wordt dat sporters inmiddels andere beroemdheden de loef afsteken waar het de commerciële exploitatie van hun uiterlijk betreft. Voor (wereldwijd) bekende atleten is wettelijke bescherming van hun eigen portret dan ook zeker geen flauwiteit. In Nederland wordt iemands portret onder omstandigheden beschermd door het auteursrecht. Maar hoe ver strekt de bescherming van dit portretrecht?

Deze vraag lag voor bij de rechtbank Amsterdam in de zaak tussen online supermarkt Picnic en Formule 1-coureur Max Verstappen. Het begon met een ogenschijnlijk ludiek idee van de online super-markt: een lookalike van Max Verstappen laten schitteren in een commercial om die vervolgens via social media te verspreiden. Met een kwinkslag naar supermarkt Jumbo, die dezelfde Verstappen had gestrikt voor een exclusieve endorsement deal. Maar met deze vorm van zogenaamde 'ambush marketing' maakte Picnic inbreuk op het portretrecht van de Formule 1-coureur, aldus de rechtbank.


Van iemands portret gebruik maken is echter niet zonder meer ongeoorloofd. Uitgangspunt is dat de openbaarmaking van iemands portret niet geoorloofd is voor zover een redelijk belang van de geportretteerde zich tegen openbaarmaking verzet (art. 21 Auteurswet). Telkens moet dus beoordeeld worden of er sprake is van openbaarmaking van iemands portret en, zo ja, of een redelijk belang van de geportretteerde zich tegen die openbaarmaking verzet.

De Verstappen-zaak bevestigt dat het begrip 'portret' een ruime interpretatie kent. Dat is in lijn met bestendige rechtspraak van de Hoge Raad. Een portret in de zin van de Auteurswet is niet beperkt tot de afbeelding van iemands gelaat of overeenstemmende gelaatstrekken. Indien anderszins uit de afbeelding de identiteit van de betrokkene blijkt, kan ook sprake zijn van een portret. Het gaat erom dat het beeld van de betrokken persoon wordt opgeroepen. En dat was in de Verstappen-zaak onmiskenbaar het geval: de lookalike had hetzelfde postuur als Verstappen, hetzelfde silhouet, dezelfde haarkleur en droeg bovendien de raceoutfit en pet die de coureur van Red Bull in zijn publieke optredens zo kenmerken.

Bij de vraag of Verstappen een redelijk belang had om zich tegen openbaarmaking van zijn portret te verzetten, dienden twee grondrechten tegen elkaar te worden afgewogen: het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer van Verstappen (art. 8 EVRM) en het recht van Picnic om zich vrijelijk te uiten (art. 10 EVRM). Drie omstandigheden maakten volgens de rechtbank dat sprake was van een onrechtmatige inbreuk op het portretrecht van Verstappen:

  • juist bij personen die door hun beroepsuitoefening bekendheid genieten, kunnen commerciële belangen gemoeid zijn bij de openbaarmaking van hun portret en ook die belangen vallen onder de bescherming van de persoonlijke levenssfeer:
  • er was geen enkele vergoeding aangeboden voor de openbaarmaking van het portret van de autocoureur; en
  • de commercial van Picnic was een reclame-uiting met een commercieel karakter.

Voor veel beroepssporters die bekendheid genieten door hun sportieve prestaties geldt dat er commerciële belangen gemoeid zijn bij het gebruik van hun portret. In bredere zin laat de Verstappen-zaak dus (weer eens) zien dat het portretrecht van professionele atleten niet onderschat mag worden.

Heeft u vragen over dit artikel of andere sportgerelateerde kwesties, neem dan contact op met onze sportrechtspecialist Michiel de Vlieger.

Meer informatie

Terug

The Litigation firm

Uw probleem oplossen, zodat u verder kunt met ondernemen. Daar gaat het om. Het is ons vak en onze passie om een zakelijk of arbeidsrechtelijk geschil beheersbaar te maken en op te lossen. Soms kan dat door als advocaat onzichtbaar te blijven en achter de schermen een zo optimaal mogelijk dossier te vormen voor en met u. Een andere keer vraagt een zaak om een aanpak voor de schermen. Diplomatiek waar het kan en agressief waar het moet. En soms is keihard procederen onvermijdelijk. Omdat de grenzen zijn bereikt, omdat een wederpartij niet bereid blijkt tot een constructieve oplossing, of omdat het voor uw reputatie in de markt van belang kan zijn om een streep te trekken.

Maatwerk staat centraal bij de behandeling van iedere zaak. Want we doen het samen, advocaat en cliënt. We investeren in de onderlinge samenwerking en verdiepen ons in uw onderneming en uw markt. BASE maakt duidelijke keuzes uit kracht, omdat we alleen willen doen waar we écht goed in zijn en omdat u altijd moet kunnen rekenen op toegevoegde waarde. Daarom richt onze praktijk zich op Corporate & Commercial Litigation en Arbeidsrecht.

Expertise

Corporate & Commercial Litigation

Bij BASE Advocaten beoefenen we de proces- en conflictmanagement praktijk op het allerhoogste niveau. Wij staan binnen- en buitenlandse cliënten bij in vitale zakelijke geschillen. Geschillen binnen de vennootschap, bestuurdersaansprakelijkheidskwesties, aandeelhouders-geschillen, geschillen over commerciële contracten, overnamegeschillen, geschillen tegen (of voor) financiële instellingen over zorgplichtkwesties en beroepsaansprakelijkheidskwesties. Het zijn slechts enkele voorbeelden. Klik hieronder voor meer informatie.

Lees meer

Arbeidsrecht

BASE Advocaten biedt topspecialisten op het gebied van het arbeidsrecht. Wij staan zowel werkgevers (nationaal en internationaal), individuele bestuurders/werknemers, als ondernemingsraden bij. In de dagelijkse praktijk adviseren en procederen wij onder meer op het gebied van ontslag, reorganisaties, arbeidsvoorwaarden, disciplinaire maatregelen, medezeggenschap en werkgeversaansprakelijkheid. Klik hieronder voor meer informatie.

Lees meer
Partner van
logo Erasmus
Vriend van
logo Sophia Kinderziekenhuis
Actueel-detail - BASE Advocaten
Akkoord
Wij gebruiken cookies om de ervaring op onze website te verbeteren, statistieken bij te houden en je toegang te geven tot onze social media.
Door gebruik te maken van deze website of door op akkoord te drukken, ga je akkoord met ons cookiebeleid.