BASE Advocaten - The Litigation Firm

De waarheidsplicht in civiele procedures doet ertoe

Blogs 17 augustus 2021
De waarheid verzwijgen is goud begraven. Die uitdrukking kan ook opgaan in civiele procedures, zo toont een recente uitspraak van de Hoge Raad die aanleiding geeft voor een korte beschouwing over de waarheids- en volledigheidsplicht in het burgerlijk procesrecht.

De waarheidsplicht
Partijen in een civiele procedure moeten de voor de beslissing van belang zijnde feiten volledig en naar waarheid aanvoeren bij de rechter. Zo luidt de hoofdregel van artikel 21 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv). Artikel 21 Rv beoogt, aldus de wetgever, de ‘bewuste leugen’ uit te bannen. Uit schending van de waarheidsplicht kan de rechter ‘de gevolgtrekking maken die hij geraden acht’. Met die norm heeft de rechter de ruimte om, afhankelijk van de aard en de ernst van de schending en de overige omstandigheden van het geval, een passende straf uit te delen. ‘Straffen’ variëren in de praktijk en zijn lang niet altijd meteen fataal. Maar schending van de waarheidsplicht kan wel fatale gevolgen hebben, zoals in de zaak die het arrest van de Hoge Raad van 16 juli 2021 inleidde (ECLI:NL:HR:2021:1144).

De zaak
Wat was er aan de hand? Eisers zijn eigenaren van een bedrijfsloods die via bemiddeling van een assurantietussenpersoon, gedaagde, aanvankelijk bij ASR tegen brand is verzekerd. Tot eisers weigeren door ASR noodzakelijk geachte preventiemaatregelen uit te voeren en ASR de verzekeringsovereenkomst opzegt. Vervolgens sluiten eisers, opnieuw op advies en met bemiddeling van de tussenpersoon, een brandverzekering bij Aegon. Op het aanvraagformulier van Aegon ontkennen zij desgevraagd dat ze ooit te maken hebben gehad met opzegging van een verzekering. Dan ontdekt de politie een hennepkwekerij in het pand. De loods wordt ontmanteld, een van de eisers als verdachte aangehouden. Even later brandt de loods volledig af, waarop eisers een claim indienen bij Aegon voor de brandschade. Aegon keert niet uit wegens schending van de mededelingsplicht. Eisers richten hun pijlen op de assurantietussenpersoon, die zijn zorgplicht zou hebben geschonden. Want, zo bepleiten eisers, hij adviseerde de brandverzekering bij Aegon terwijl hij wist dat Aegon zonder uitvoering van preventiemaatregelen geen dekking zou bieden, hij wist van de opzegging door ASR maar meldde dat niet op het aanvraagformulier van Aegon én hij verzuimde eisers te wijzen op de gevolgen van de hennepkwekerij voor de verzekering en hen te adviseren hiervan bij Aegon melding te maken.

Oordeel rechtbank
De rechtbank neemt aanvankelijk de zorgplichtschending aan. Als eisers daarna ook nog slagen in het bewijs dat zij, onder bekendmaking van de opzegging door ASR en de aanwezigheid van de hennepkwekerij, bij een andere verzekeraar wel dekking hadden kunnen krijgen, liggen zij op koers voor toewijzing van hun vorderingen. Tot blijkt dat een van de eisers, die steeds verklaard had niet bekend te zijn geweest met de aanwezigheid van de hennepkwekerij, de kwekerij nota bene zelf heeft opgericht en voor de teelt van hennep illegaal stroom heeft afgetapt. Nogal relevant, want had de assurantietussenpersoon dat geweten, zou hij – naar eigen zeggen – in het geheel afgezien hebben van de bemiddelingsopdracht. De rechtbank rekent eisers hun verzwijging zwaar aan en wijst de vorderingen alsnog af op grond van artikel 21 Rv.

Hof en Hoge Raad
Was dat niet een (te) zware sanctie? Nee, vond het gerechtshof in hoger beroep, want een lichtere sanctie zou ‘door procespartijen als een vrijbrief zou kunnen worden ervaren om te pogen door middel van onwaarheden de wederpartij en de rechter op het verkeerde been te zetten, in de hoop er met een lichte sanctie vanaf te komen als de onwaarheden onverhoopt aan het licht zouden komen.’ En daar is de Hoge Raad is het mee eens. Belangrijkste les: de waarheidsplicht van artikel 21 Rv is niet iets symbolisch en het bewust verzwijgen van relevante feiten kan daadwerkelijke fataal zijn voor een vordering of verweer.

Vragen? Neem contact op met Michiel de Vlieger of een van de andere advocaten van de sectie Corporate & Commercial Litigation.

Meer informatie

Terug

The Litigation firm

Uw probleem oplossen, zodat u verder kunt met ondernemen. Daar gaat het om. Het is ons vak en onze passie om een zakelijk of arbeidsrechtelijk geschil beheersbaar te maken en op te lossen. Soms kan dat door als advocaat onzichtbaar te blijven en achter de schermen een zo optimaal mogelijk dossier te vormen voor en met u. Een andere keer vraagt een zaak om een aanpak voor de schermen. Diplomatiek waar het kan en agressief waar het moet. En soms is keihard procederen onvermijdelijk. Omdat de grenzen zijn bereikt, omdat een wederpartij niet bereid blijkt tot een constructieve oplossing, of omdat het voor uw reputatie in de markt van belang kan zijn om een streep te trekken.

Maatwerk staat centraal bij de behandeling van iedere zaak. Want we doen het samen, advocaat en cliënt. We investeren in de onderlinge samenwerking en verdiepen ons in uw onderneming en uw markt. BASE maakt duidelijke keuzes uit kracht, omdat we alleen willen doen waar we écht goed in zijn en omdat u altijd moet kunnen rekenen op toegevoegde waarde. Daarom richt onze praktijk zich op Corporate & Commercial Litigation en Arbeidsrecht.

Expertise

Corporate & Commercial Litigation

Bij BASE Advocaten beoefenen we de proces- en conflictmanagement praktijk op het allerhoogste niveau. Wij staan binnen- en buitenlandse cliënten bij in vitale zakelijke geschillen. Geschillen binnen de vennootschap, bestuurdersaansprakelijkheidskwesties, aandeelhouders-geschillen, geschillen over commerciële contracten, overnamegeschillen, geschillen tegen (of voor) financiële instellingen over zorgplichtkwesties en beroepsaansprakelijkheidskwesties. Het zijn slechts enkele voorbeelden. Klik hieronder voor meer informatie.

Lees meer

Arbeidsrecht

BASE Advocaten biedt topspecialisten op het gebied van het arbeidsrecht. Wij staan zowel werkgevers (nationaal en internationaal), individuele bestuurders/werknemers, als ondernemingsraden bij. In de dagelijkse praktijk adviseren en procederen wij onder meer op het gebied van ontslag, reorganisaties, arbeidsvoorwaarden, disciplinaire maatregelen, medezeggenschap en werkgeversaansprakelijkheid. Klik hieronder voor meer informatie.

Lees meer
Partner van
logo Erasmus
Vriend van
logo Sophia Kinderziekenhuis
Actueel-detail - BASE Advocaten
Wij gebruiken cookies om de ervaring op onze website te verbeteren, statistieken bij te houden en u toegang te geven tot onze social media.
Door op akkoord te drukken, gaat u akkoord met ons cookiebeleid.
Akkoord Niet akkoord