BASE Advocaten - The Litigation Firm

"Spaanse villa's"; bestuurdersaansprakelijkheid of eigen onrechtmatige daad?

Blogs 23 augustus 2013

Er gaat veel aandacht uit naar aansprakelijkheid van bestuurders van vennootschappen. Uitgangspunt is dat primair de vennootschap aansprakelijk is voor door derden geleden schade. Onder omstandigheden kan een bestuurder ook persoonlijk aansprakelijk zijn, de zogeheten 'externe aansprakelijkheid'.

HR 23 november 2012

Inleiding - uitgangspunt
Er gaat veel aandacht uit naar aansprakelijkheid van bestuurders van vennootschappen. Uitgangspunt is dat primair de vennootschap aansprakelijk is voor door derden geleden schade. Onder omstandigheden kan een bestuurder ook persoonlijk aansprakelijk zijn, de zogeheten ‘externe aansprakelijkheid’. Deze wordt gebaseerd op onrechtmatige daad (art. 6:162 BW) waarbij geldt dat de bestuurder een persoonlijk voldoende ernstig verwijt in de uitoefening van zijn bestuurstaak moet kunnen worden gemaakt (art. 2:9 BW).

Hoge Raad 23 november 2012
In zijn arrest van 23 november 2012 oordeelde de Hoge Raad dat de bestuurder van een vennootschap in de onderhavige casus persoonlijk aansprakelijk kon worden gehouden op grond van onrechtmatige daad zonder dat hem een ernstig verwijt hoefde te worden gemaakt.

Achtergrond - juridisch
Er bestaan verschillende situaties waarin externe aansprakelijkheid van bestuurders aan de orde kan zijn. Ten eerste bestaan de zogeheten “niet-nakomingsituaties”. Situaties waarin de vennootschap haar verplichtingen niet nakomt. In die situaties geldt dat handelen van een bestuurder primair aan de vennootschap is toe te rekenen. Er kan pas sprake kan zijn van bestuurdersaansprakelijkheid indien de bestuurder een persoonlijk voldoende ernstig verwijt valt te maken.

Ten tweede, de zogeheten “onrechtmatige daadsituaties”, situaties waarin de aansprakelijkheid van bestuurders (of andere functionarissen) aan de orde is naast een onrechtmatige daad van de vennootschap. In deze situaties is een onderscheid te maken tussen primair en secundair daderschap. Er zijn situaties waarin de bestuurder een ernstig verwijt kan worden gemaakt vanwege de rol die hij als bestuurder heeft gespeeld bij een normschending van de vennootschap (secundair daderschap). Maar er zijn ook situaties waarin de bestuurder een tot hemzelf gerichte norm heeft geschonden (primair daderschap). In deze laatste situatie behoeft de bestuurder geen persoonlijk ernstig verwijt gemaakt te worden. [1]

Casus
Kopers van een villa in Spanje zijn bij de totstandkoming van een koopovereenkomst bijgestaan door een vennootschap en haar bestuurder. De vennootschap en haar bestuurder presenteerden zich als deskundig bemiddelaars voor de koop van onroerend goed in Spanje. De bestuurder was zeer nauw betrokken bij de totstandkoming van de koopovereenkomst. De bestuurder heeft kopers onder meer voorzien van financieel advies en hen begeleid bij een bezichtiging in Spanje. Ten tijde van de bezichtiging in Spanje was de bestuurder op de hoogte van het feit dat (i) er geen bouwvergunning voor de bezochte villa was verstrekt en (ii) de betreffende Spaanse gemeente een afbraakplicht voor illegaal gebouwde villa’s had afgekondigd. Bestuurder heeft dat de (potentiële) kopers niet medegedeeld en de koopovereenkomst is tot stand gekomen. Nadat kopers hadden vernomen dat de villa is afgebroken wegens het ontbreken van de benodigde bouwvergunning hebben zij de bestuurder en zijn vennootschap aansprakelijk gehouden voor geleden schade.

Oordeel
Het hof komt tot het oordeel dat de bestuurder persoonlijk aansprakelijk is op grond van het hierboven uitgelegde ‘secundair daderschap’. Het hof oordeelt daartoe als volgt;

Gezien de mate van betrokkenheid bij de totstandkoming van de koopovereenkomst en de gepresenteerde hoedanigheid als deskundig bemiddelaar was de bestuurder “zozeer professioneel betrokken bij totstandkoming van de koopovereenkomst dat hij zich, op grond van hetgeen krachtens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, de belangen van kopers dienden aan te trekken door zich goed op de hoogte te stellen van de onmogelijkheid tot het realiseren van de woningbouw ter plaatse en het al dan niet kunnen verkrijgen van een bouwvergunning en het juist en volledig informeren c.q. waarschuwen van kopers.”

Het hof heeft geoordeeld dat de bestuurder dit heeft nagelaten en dat de bestuurder om die reden op grond van onrechtmatige daad persoonlijk aansprakelijk is jegens kopers. Het hof is daarnaast van oordeel dat de onrechtmatige gedragingen zozeer zijn toe te rekenen aan de hoedanigheid van vertegenwoordiger van de vennootschap dat de onrechtmatige gedragingen ook aan de vennootschap zijn toe te rekenen.

De hoge raad verenigt zich met het oordeel van het hof. De hoge raad oordeelt als volgt; “de bestuurder is aansprakelijk geoordeeld op de grond dat hij in strijd heeft gehandeld met een persoonlijk op hem rustende zorgvuldigheidsverplichting jegens koper, en niet op de grond dat hem als bestuurder het verwijt wordt gemaakt dat door zijn onbehoorlijke taakuitoefening de vennootschap in strijd heeft gehandeld met een op haar rustende zorgvuldigheidsverplichting jegens kopers.”

Conclusie
Een verschuiving in de beperkte gronden voor externe bestuurdersaansprakelijkheid? Nee, zo ver reikt dit arrest niet, maar het betreft wel een (nadere) uitleg van de verschijningsvormen van externe aansprakelijkheid en de daarbij horende criteria. Het is wel een wake up call voor bestuurders die meenden dat hen te allen tijde een “persoonlijk ernstig verwijt” diende te worden gemaakt voordat zij jegens derden aansprakelijk kunnen zijn.



[1] HR 23 november 2012, conclusie A-G mr. Timmerman.

Meer informatie

Terug

The Litigation firm

Uw probleem oplossen, zodat u verder kunt met ondernemen. Daar gaat het om. Het is ons vak en onze passie om een zakelijk of arbeidsrechtelijk geschil beheersbaar te maken en op te lossen. Soms kan dat door als advocaat onzichtbaar te blijven en achter de schermen een zo optimaal mogelijk dossier te vormen voor en met u. Een andere keer vraagt een zaak om een aanpak voor de schermen. Diplomatiek waar het kan en agressief waar het moet. En soms is keihard procederen onvermijdelijk. Omdat de grenzen zijn bereikt, omdat een wederpartij niet bereid blijkt tot een constructieve oplossing, of omdat het voor uw reputatie in de markt van belang kan zijn om een streep te trekken.

Maatwerk staat centraal bij de behandeling van iedere zaak. Want we doen het samen, advocaat en cliënt. We investeren in de onderlinge samenwerking en verdiepen ons in uw onderneming en uw markt. BASE maakt duidelijke keuzes uit kracht, omdat we alleen willen doen waar we écht goed in zijn en omdat u altijd moet kunnen rekenen op toegevoegde waarde. Daarom richt onze praktijk zich op Corporate & Commercial Litigation en Arbeidsrecht.

Expertise

Corporate & Commercial Litigation

Bij BASE Advocaten beoefenen we de proces- en conflictmanagement praktijk op het allerhoogste niveau. Wij staan binnen- en buitenlandse cliënten bij in vitale zakelijke geschillen. Geschillen binnen de vennootschap, bestuurdersaansprakelijkheidskwesties, aandeelhouders-geschillen, geschillen over commerciële contracten, overnamegeschillen, geschillen tegen (of voor) financiële instellingen over zorgplichtkwesties en beroepsaansprakelijkheidskwesties. Het zijn slechts enkele voorbeelden. Klik hieronder voor meer informatie.

Lees meer

Arbeidsrecht

BASE Advocaten biedt topspecialisten op het gebied van het arbeidsrecht. Wij staan zowel werkgevers (nationaal en internationaal), individuele bestuurders/werknemers, als ondernemingsraden bij. In de dagelijkse praktijk adviseren en procederen wij onder meer op het gebied van ontslag, reorganisaties, arbeidsvoorwaarden, disciplinaire maatregelen, medezeggenschap en werkgeversaansprakelijkheid. Klik hieronder voor meer informatie.

Lees meer
Partner van
logo Erasmus
Vriend van
logo Sophia Kinderziekenhuis
Actueel-detail - BASE Advocaten
Akkoord
Wij gebruiken cookies om de ervaring op onze website te verbeteren, statistieken bij te houden en je toegang te geven tot onze social media.
Door gebruik te maken van deze website of door op akkoord te drukken, ga je akkoord met ons cookiebeleid.